• Haziran 2010
• Mayıs 2010
• Nisan 2010
• Ocak 2010
• Kasım 2009
• Ekim 2009
• Eylül 2009
• Mayıs 2009
• Mart 2009
• Şubat 2009
• Ocak 2009
• Aralık 2008

30 Ağustos, Zafer ve Tayyare Bayramı

Ağustos 25, 2008 | Author: AlpeR | Kategori: Diğer Yazılar

Mustafa Kemal ve beraberindeki arkadaşlarının 19 Mayıs 1919\’da Samsun\’a çıkması ile başlayan Türk İstiklal Savaşı yaklaşık üç yıl kadar sonra 30 Ağustos 1922 \”Başkomutanlık Meydan Savaşı\” zaferi ile sonuçlanmıştı. Cumhuriyetin ilanı ardından ülke genelinde uygulamaya koyulan önemli yeniliklerin kuşkusuz en önemlilerinden biri hemen her alanda üretimi ve gelişmeyi destekleyecek olan sanayi devrimi idi.

Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Paşa, Büyük Taarruz\’u yönetiyor (26-30 Ağustos 1922)
Kaynak: M.E.B.

Osmanlı Devleti döneminde neredeyse İstanbul dışına çıkmamış olan üretim sektörü, cumhuriyetin ilk yıllarında gıdadan giyime, endüstrinin birçok alanına kadar geniş bir yelpazede taze fidanlar olarak boy atmaya başlamıştı. Yeni, genç ve azimli Türkiye Cumhuriyeti, dünyaya kafa tutarak zaferle taçlandırdığı varolma mücadelesini bu defa kalıcı, güçlü ve yenilikçi olma adına sürdürüyordu.

Birinci Dünya Savaşı\’ndan yenik çıkan, sonradan ekonomik çöküşe sebep olacak ciddi savaş tazminatına mahkum olan ve askeri gücü neredeyse tamamen elinden alınarak askeri imalatları yapması Versay Antlaşması maddelerince yasaklanan Almanya\’nın Junkers Uçak Fabrikası ile Türkiye Cumhuriyeti hükümeti arasında yapılan antlaşma ile ülkemizin ilk uçak fabrikasının hikayesi başlar. 1925 yılında kurulan Türk Tayyare Cemiyeti (Türk Hava Kurumu), kuruluşundan yaklaşık altı ay kadar sonra 125.000 TL. sermaye ile Tayyare Otomobil ve Motor Türk Anonim Şirketi (TOMTAŞ)\’ın kuruluşunda söz sahibi olur.

Mustafa Kemal ve beraberindeki arkadaşlarının 19 Mayıs 1919\’da Samsun\’a çıkması ile başlayan Türk İstiklal Savaşı yaklaşık üç yıl kadar sonra 30 Ağustos 1922 \”Başkomutanlık Meydan Savaşı\” zaferi ile sonuçlanmıştı. Cumhuriyetin ilanı ardından ülke genelinde uygulamaya koyulan önemli yeniliklerin kuşkusuz en önemlilerinden biri hemen her alanda üretimi ve gelişmeyi destekleyecek olan sanayi devrimi idi.

Osmanlı Devleti döneminde neredeyse İstanbul dışına çıkmamış olan üretim sektörü, cumhuriyetin ilk yıllarında gıdadan giyime, endüstrinin birçok alanına kadar geniş bir yelpazede taze fidanlar olarak boy atmaya başlamıştı. Yeni, genç ve azimli Türkiye Cumhuriyeti, dünyaya kafa tutarak zaferle taçlandırdığı varolma mücadelesini bu defa kalıcı, güçlü ve yenilikçi olma adına sürdürüyordu.

Birinci Dünya Savaşı\’ndan yenik çıkan, sonradan ekonomik çöküşe sebep olacak ciddi savaş tazminatına mahkum olan ve askeri gücü neredeyse tamamen elinden alınarak askeri imalatları yapması Versay Antlaşması maddelerince yasaklanan Almanya\’nın Junkers Uçak Fabrikası ile Türkiye Cumhuriyeti hükümeti arasında yapılan antlaşma ile ülkemizin ilk uçak fabrikasının hikayesi başlar. 1925 yılında kurulan Türk Tayyare Cemiyeti (Türk Hava Kurumu), kuruluşundan yaklaşık altı ay kadar sonra 125.000 TL. sermaye ile Tayyare Otomobil ve Motor Türk Anonim Şirketi (TOMTAŞ)\’ın kuruluşunda söz sahibi olur.

Almanya\’da üretimi Versay Antlaşması\’yla yasaklanan uçakların böyle bir yöntemle üretime alınması hem Almanya için sektörel devamlılığı sağlayan ciddi bir gizlenme politikası hem de Türkiye için uçak endüstrisine girişi için kuşkusuz heyecan verici önemli bir adımdı.

Fabrika, 6 Ekim 1926 tarihinde Milli Savunma Bakanı Recep Peker tarafından törenle açılmış ve Kayseri Uçak Fabrikasında 1927 yılında Türk Hava Kuvvetlerinin Junkers A?20, F?13 ve G?23 uçaklarının bakım, onarım ve revizyon işlemlerini yapmış, montaj hattında beş adet A?20 montajına da başlanmıştır.

Junkers A-20\’ler Türk Hava Kuvvetleri\’nin ilk \”metal gövdeli ve telsizli\” uçaklarıdır.

Ancak Junkers firmasının o yıllarda yaşadığı ciddi problemler uçak fabrikamızın da işletilmesinde sorunlar yaşanmasına sebep olur. 1928 yılında Alman firmanın hisseleri Türk Hava Kurumu tarafından satın alınır ve fabrikada üretim durdurulur. (Junkers firması daha sonra İkinci Dünya Savaşı\’nın \”Stuka\” olarak bilinen Ju87 model ünlü avcı uçaklarıyla havada efsane olur.)

TOMTAŞ, 1930 yılında uçak revizyonlarına yeniden başlar. 1932 yılında Amerikan Aeroplane firmasıyla yapılan anlaşmayla toplam 33 adet Curtiss Hawk ve 8 adet Fledgling üretilmiştir.

T.O.M.T.A.Ş., 1936 yılında Alman Gothaer Waggon Fabrik AG. ile ve 1940 yılında İngiliz Philips And Powis Aircraft Ltd. ile yaptığı lisans anlaşmalarına istinaden o yılların güncel uçak modellerini üretmeye devam eder. Yaklaşık olarak 10 yıl içinde farklı modellerde 150\’ye yakın adette üretim gerçekleştirir.

İkinci Dünya Savaşı sonrası memleketin ekonomisine en ciddi darbeyi vuran \”Marshall Yardımı\”, uçak üretimimizi de önemli derecede etkiler. Amerikalıların tepkili (jet motorlu) uçaklar üzerine çalıştığı günlerde Türk mühendislerinin elinde birbirinden sağlıklı üç tane proje vardır ve TOMTAŞ bu iş için biçilmiş kaftandır. Ancak ABD, F-84?leri (bilahare F-86) bedava verince teşebbüsler anlamsız kalır.

Milli şuurunu bugüne, cumhuriyetin ilk yıllarında olduğu gibi taşımayı (kimi zaman kendince, kimi zaman dış müdahaleler nedeniyle) becerememiş Türk milleti, o yıllarda Türk Tayyare Cemiyeti\’nin kampanyasına birey olarak kişisel imkanları nispetinde yaptığı katkılarla havacılığın kalkınmasına ayrı bir katkı da sağlar.

1926\’da başlatılan ve on yıla yakın süren kampanya ile Türk halkı, bağışların yapıldığı yerlerin isimleriyle taçlandırılan 300 adet uçağın alımına kaynak sağlar. Bu yıllar, Kurtuluş mücadelesinin gurur günü 30 Ağustos\’un \”Zafer ve Tayyare Bayramı\” olarak coşkuyla kutlandığı yıllardır. Bağış uçaklar için yapılan isim koyma törenleri 30 Ağustos\’larda yapılır.

1940\’ların sonundan itibaren yürütülen yanlış politikalar, Hava Kuvvetleri\’nin uçak alımlarını yaptığı Fransız ve Çekoslovak firmaların satış stratejileri sonucunda TOMTAŞ önce üretimi bırakıp tamir-bakım atölyesine döndü, sonrasında tamamen işlevsiz kaldı.

Bizimle aynı yıl Alman Junkers\’ın Rusya ve Polonya\’da kurduğu fabrikalar uzun yıllar üretime devam eder. Rusya o fabrikada \”Maksim Gorky\” adıyla bilinen Tupolev ANT-20 uçağını yapar. Polonya ise bize o fabrikalarda ürettiği hatırı sayılır miktarda PLZ model avcı uçağını satar.

Hükümetlerin ve dış yardımların zalimce önce üretimini sonra adını hafızalardan sildiği TOMTAŞ ile birlikte 30 Ağustos\’ların \”Zafer ve Tayyare Bayramı\” olmaktan çıkarılması hiç de zor olmaz ve bugüne kadar sürecek şekilde sadece \”Zafer Bayramı\” olarak anılmaya başlanır.

Tam anlamıyla Türk olma, millet olma bilincinin yaşandığı 1920\’li yılların ardından gelen birkaç yılda idareciler milleti önce şuursuzluğa sonra bugün yaşanan ayrımcılığa itmeye devam ettiler.

Bugün, Atatürk\’ün cumhuriyet mirası fabrikaları uzun dönem bakımsızlık ve yatırımsızlıktan hurdaya dönen makinaları bahane edilerek paha biçilemez arsalarının onlarca kat daha azına özelleştirme adı altında savrulmaya devam ediliyor.

Bugün, işlevsizleştirilmiş, adının önüne neredeyse \”hırsız\” sıfatı yerleştirilmiş T.H.K. birkaç sportif etkinliğin ötesinde icraat gösteremiyor.

Bugün, 30 Ağustos\’lar sadece Zafer Bayramı olarak milli heves ve birliğin uzağına çekilmeye çalışılarak kutlanıyor.

Milli bayramlarımızın, bir iki on yıl öncesinde olduğu gibi, ulusal birlik ve beraberliğin zirveye taşındığı, vatandaşların giyim-kuşamlarıyla özenerek meydanlara, stadlara doluştuğu, evlerin balkon ve pencerelerini kırmızı-beyaz bayraklarla donattığı heyecan dolu günlere kavuşabilmek dileğiyle…

Yararlanılan Kaynaklar:
- Türk Tarih Kurumu
- Türk Hava Kurumu
- Mudurnulular Derneği
- Bülent Yılmazer
- Tayyareci.com
- Milliyet / Milliyet Blog
- Türkiye Gazetesi
- Aviastar.org

Bu konuya yorum yazınız

" * " işaretli alanların doldurulması zorunludur.

Adınız: *
E-posta: (görüntülenmeyecek): *
Siteniz:
Yorumunuz: *
Sonraki ziyaretimde beni hatırla.